دادگاه متا در آمریکا ممکن است به یکی از مهمترین پروندههای حقوقی علیه مدلی خاص از اقتصاد توجه تبدیل شود. جایی که طراحی محصول، افزایش Engagement، جمعآوری داده و درآمد تبلیغاتی یک پلتفرم در کنار آسیبهای احتمالی آن به کودکان و نوجوانان قرار گرفته است.
کالیفرنیا و ۲۸ ایالت دیگر آمریکا متا را متهم کردهاند که محصولاتش را بهگونهای طراحی کرده که کاربران، بهویژه کودکان، بیش از پیش درگیر پلتفرم بمانند و این شرکت از این تعامل برای جمعآوری داده و کسب درآمد استفاده کند. اگر این اتهامات اثبات شود، پیامدهای پرونده میتواند فراتر از یک جریمه سنگین باشد و حتی به تغییر نحوه طراحی و کسبوکار شبکههای اجتماعی منجر شود. مارکتینگ نیوز در روزهای گذشته گزارشی از این دادگاه و دیدگاه مقامات قضایی آن از رسانه CNBC منشر کرد. حالا این گزارش، ترجمه گزارش The Guardian با جزییات بیشتری از نخستین هفته این دادگاه تاریخی است.
قلاب کن، نگه دار، برداشت کن و پنهان کن؛ استراتژی ادعایی متا در نخستین هفته دادگاه تاریخی این شرکت
در دادگاهی که روز سهشنبه آغاز شد، کالیفرنیا و ۲۸ ایالت دیگر، این شرکت را متهم کردند که پلتفرمهای خود را بهگونهای اعتیادآور طراحی کرده و قوانین مربوط به حفاظت از حریم خصوصی کودکان را نقض کرده است.
به گفته یکی از وکلایی که پرونده علیه بزرگترین شرکت شبکههای اجتماعی جهان را پیگیری میکند، کسبوکار متا را میتوان در چهار کلمه خلاصه کرد که همگی با حرف H آغاز میشوند: قلاب کردن، نگه داشتن، برداشت کردن و پنهان کردن (Hook, Hold, Harvest, Hide).
او استدلال کرد که مالک فیسبوک و اینستاگرام، کاربران را «قلاب» میکند، آنها را تا حد امکان طولانی روی پلتفرمهای خود «نگه میدارد»، دادههای آنها را «برداشت» میکند و سپس حقیقت را از افکار عمومی «پنهان» میکند.
مگان اونیل، وکیل ایالت کالیفرنیا، گفت: مدل کسبوکار متا بهویژه برای کودکان بسیار خوب عمل میکند.
این اتهام، روز سهشنبه در اوکلند کالیفرنیا، در شمال مقر متا در سیلیکونولی، آغازگر یک دادگاه جنجالی و بسیار مهم علیه این شرکت فناوری آمریکایی بود. کالیفرنیا به ۲۸ ایالت دیگر آمریکا پیوسته است تا از این شرکت یکتریلیون پوندی (۱.۳۶ تریلیون دلاری) شکایت کند. شرکتی که متهم است محصولات خود را بهگونهای اعتیادآور طراحی کرده که در نهایت به آسیب دیدن کودکان منجر شده است.
هشت عضو هیئت منصفه در این هفته به سخنان اونیل و وکلای متا، همچنین شهادت کارکنان سابق شرکت و یک روانشناس گوش دادند. محور این دادخواست، اتهام نقض قوانین فدرال آمریکا درباره حریم خصوصی کودکان و قوانین حمایت از مصرفکنندگان در ایالتهاست، از جمله اینکه متا بدون دریافت اجازه والدین، دادههای کودکان زیر ۱۳ سال را جمع آوری کرده است.
انتظار میرود در ادامه دادگاه، هیئت منصفه همچنین شهادت مارک زاکربرگ، مدیرعامل متا، و آدام موسری، مدیرعامل اینستاگرام، را بشنود.
تهدیدی وجودی برای متا
تهدیدی که این پرونده برای متا ایجاد کرده، وجودی است. اگر شرکت در این پرونده مسئول شناخته شود، میزان خسارت میتواند به ۲۰۰ میلیارد دلار برسد؛ رقمی معادل درآمد سالانه متا در سال ۲۰۲۵.
ایالتهای شاکی همچنین از دادگاه میخواهند متا را مجبور کند طراحی محصولات خود را تغییر دهد تا این محصولات برای کودکان ایمنتر شوند. اقدامی که میتواند آثار دائمی بر مدل کسبوکار شرکت و نحوه عملکرد پلتفرمهای اجتماعی آن داشته باشد.
متا تمام اتهامات را رد کرده است. لیزا کرنشاو، سخنگوی این شرکت، گفت:
«ایالتها به جای پایبندی به واقعیتها یا قانون، تصمیم گرفتهاند به دنبال یک غرامت غیرمنطقی و نجومی باشند.»
در اظهارات ابتدایی دادگاه، پل اشمیت، وکیل متا، گفت که درباره اینکه برخی افراد ممکن است در استفاده از شبکههای اجتماعی دچار مشکل شوند، «هیچ اختلافی وجود ندارد»، اما متا «ابزارهایی را برای تلاش جهت مقابله با این مسئله ایجاد کرده است».
او افزود که این شرکت اجازه نمیدهد کودکان زیر ۱۳ سال در شبکههای اجتماعی آن حساب کاربری ایجاد کنند و تاکنون بیش از یک میلیون حساب متعلق به این کاربران کمسنوسال را غیرفعال کرده است.
انتظار میرود این دادگاه شش تا هشت هفته به طول بینجامد. وکلای ایالتهای کالیفرنیا، کلرادو، کنتاکی و نیوجرسی پرونده را در دادگاه پیگیری خواهند کرد.
نقش هیئت منصفه در این پرونده مشورتی است؛ به این معنا که اعضای آن توصیههای خود را به قاضی پرونده، یوان گونزالس راجرز، ارائه میکنند و این قاضی است که تصمیم نهایی درباره رأی و میزان خسارت را خواهد گرفت.
هزاران پرونده مشابه علیه متا
متا با هزاران پرونده مشابه در آمریکا مواجه است که از سوی خانوادهها، مناطق آموزشی و سایر دادستانهای کل ایالتها مطرح شدهاند.
این شرکت در ماه مارس، در دو پرونده اولیه از این مجموعه که به دادگاه رسیدند، شکست خورد.
در پرونده نخست، متا به پرداخت نزدیک به یک میلیارد دلار به ایالت نیومکزیکو محکوم شد زیرا اجازه داده بود بهرهکشی جنسی از کودکان در پلتفرمهایش رخ دهد.
در پرونده دوم نیز دادگاه متا را مسئول طراحی عامدانه محصولات اعتیادآوری دانست که یک زن جوان را به خود وابسته کرده بود و شرکت را به پرداخت بیش از ۴ میلیون دلار به او محکوم کرد.
شاهد اصلی دادگاه
آرتورو بژار، مهندس بخش ایمنی متا، مهمترین شاهدی بود که در نخستین هفته دادگاه در جایگاه شهود حاضر شد.
بژار در دو دوره، بین سالهای ۲۰۰۹ تا ۲۰۲۱، در متا کار کرده است. او پس از ترک شرکت به یکی از منتقدان صریح متا تبدیل شد. در برابر کمیتهای از سنای آمریکا شهادت داده و در پروندههای دیگری که به آسیبهای شبکههای اجتماعی به کودکان مربوط میشوند نیز بهعنوان کارشناس حضور داشته است.
بژار در اوکلند شهادت داد که انگیزه اصلی او برای پیگیری راهحلهایی برای مقابله با آسیبهای واردشده به کودکان، تجربهای بود که دختر نوجوان خودش در اینستاگرام داشت.
او گفت دخترش با پیامهای جنسی ناخواسته، تصاویر اندام جنسی مردان و همچنین توهینهای زنستیزانه مواجه شده بود.
بعدتر، دخترش به پدرش گفت که گزارش دادن این موارد سوءاستفاده از طریق سازوکارهای موجود در اینستاگرام یا بیفایده بوده یا اساساً امکانپذیر نبوده است.
بژار در دادگاه گفت:
متا در زمینه ایمنی کودکان از یک استراتژی “نپرس، نگو” استفاده میکند.
بیش از ۱۰۰ بار گفتگو با زاکربرگ
بژار گفت بخشی از وظایفش این بوده که به زاکربرگ گزارش ارائه کند و در طول فعالیت حرفهای خود بیش از ۱۰۰ بار با مدیرعامل متا صحبت کرده است.
در جریان شهادت بژار، وکلای دولت ایمیلی را که او در سال ۲۰۲۱ برای زاکربرگ ارسال کرده بود به هیئت منصفه نشان دادند.
این ایمیل نتایج یک نظرسنجی درباره تجربه نوجوانان در اینستاگرام را تشریح میکرد.
نتایج نشان داده بود که ۵۱ درصد کاربران گفته بودند در هفت روز گذشته تجربهای بد یا آسیبزا داشتهاند و تنها در ۰.۰۲ درصد موارد محتوای موردنظر حذف شده بود.
بژار شهادت داد که این اطلاعات را برای زاکربرگ ارسال کرده بود، زیرا:
«بر اساس تجربه من، وقتی مارک چیزی را در اولویت قرار میدهد، کوهها جابهجا میشوند.»
وکیل از او پرسید:
«آیا او تا به حال به شما پاسخ داد؟»
بژار پاسخ داد:
«نه. هیچ پاسخی از او دریافت نکردم.»
تلاش متا برای جلوگیری از شهادت بژار
متا تلاش کرده بود مانع شهادت بژار در این دادگاه شود. این شرکت مجموعهای از درخواستهای حقوقی را برای حذف اسناد و شواهد ارائهشده از سوی او و جلوگیری از حضورش در جایگاه شهود مطرح کرد، اما تمام این درخواستها رد شدند.
متا حتی پس از پایان شهادت بژار نیز به انتقاد از او ادامه داد.
این شرکت در بیانیهای که روز چهارشنبه برای خبرنگاران ارسال کرد، گفت شهادت بژار معتبر یا قابل اتکا نیست زیرا او نقش خود در شرکت را بیش از اندازه بزرگ جلوه داده و مسئولیت کارهایی را که انجام نداده، به نام خود ثبت کرده است.
شهادت کارکنان سابق و یک روانشناس
پس از پایان شهادت بژار، هیئت منصفه به اظهارات ضبطشده النا دیویس و ناتالی تروکسل گوش داد؛ هر دو پیشتر بهعنوان پژوهشگر تجربه کاربری در متا فعالیت میکردند.
همچنین ژان تونگ، استاد روانشناسی در دانشگاه ایالتی سندیگو، برای مدت کوتاهی در جایگاه شهود حاضر شد و قرار است شهادت او هفته آینده ادامه پیدا کند.
منبع: The Guardian | ترجمه: MarketingNews
