
شاخص مدیران خرید کل اقتصاد با ثبت عدد ۴۶.۶ برای نوزدهمین ماه متوالی پایینتر از مرز خنثی ۵۰ باقی ماند. شامخ بخش صنعت نیز با کاهش به ۴۵.۷ رسید و برای دوازدهمین ماه متوالی در محدوده انقباضی قرار گرفت.نشانه هایی که خبر از تداوم رکود در اقتصاد ایران می دهند.
برای مخاطبان مارکتینگ نیوز این توضیح در ابتدا داده میشود که شامخ یا شاخص مدیران خرید (PMI)، نماگری ماهانه برای سنجش وضعیت فعالیتهای اقتصادی و کسبوکارهاست که بر اساس نظرسنجی از مدیران و فعالان اقتصادی تهیه میشود. در این شاخص، تغییرات مؤلفههایی مانند میزان تولید، سفارشهای جدید، موجودی مواد اولیه، استخدام و قیمتها بررسی میشود تا تصویری بروز از وضعیت جاری بنگاه ها و روند فعالیت آنها به دست آید. عدد ۵۰ مرز خنثی شاخص است. ارقام بالاتر از ۵۰ نشان دهنده بهبود و گسترش فعالیتها نسبت به ماه قبل و ارقام پایین تر از آن بیانگر کاهش فعالیتهاست. به همین دلیل، شامخ را میتوان ابزاری برای رصد تغییرات کوتاهمدت اقتصاد دانست، بهویژه از آن جهت که نشانه های تغییر در فعالیت بنگاهها را با فاصله زمانی کوتاه تری نسبت به بسیاری از آمارهای اقتصادی در اختیار قرار میدهد.
مرکز پژوهشهای اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران این گزارش را با هدف پایش مستمر وضعیت کسبوکارها و شناسایی روند تغییرات فعالیت های اقتصادی و صنعتی منتشر میکند. نتایج این نظرسنجی، علاوه بر ارائه تصویری از شرایط جاری تولید، تقاضا، فروش و تأمین مواد اولیه، اطلاعاتی درباره انتظارات فعالان اقتصادی از ماه آینده فراهم میکند. از این منظر، انتشار مستمر شامخ به فعالان اقتصادی و سیاستگذاران کمک میکند تغییرات محیط کسبوکار و چالش های پیشروی بنگاهها را بهموقعتر شناسایی و ارزیابی کنند.
نتایج شاخص مدیران خرید (شامخ) کل اقتصاد و بخش صنعت در مهرماه ۱۴۰۵ از تداوم انقباض فعالیتهای اقتصادی و تشدید رکود در بخش صنعت حکایت دارد. بر اساس گزارش مرکز پژوهشهای اتاق ایران، شامخ کل اقتصاد در این ماه به ۴۶.۶ رسید که نسبت به شهریورماه افزایش جزئی ۰.۲ واحدی را نشان میدهد، با این حال، این شاخص برای نوزدهمین ماه متوالی پایینتر از مرز خنثی ۵۰ قرار گرفته است. در بخش صنعت، شامخ با کاهش ۳.۲ واحدی به ۴۵.۷ رسیده و برای دوازدهمین ماه متوالی در محدوده انقباضی باقی مانده است.
افزایش محدود شاخص کل اقتصاد به معنای خروج از وضعیت انقباضی نیست و بیشتر نشان دهنده کاهش نسبی شدت انقباض است. در همین حال، افت شاخص های تولید و سفارش های جدید در کنار تداوم محدودیت تأمین مواد اولیه، نشان میدهد فعالیت بنگاههای اقتصادی همچنان با موانع متعددی روبهرو است.
تداوم ضعف تولید و تقاضا در اقتصاد
بر اساس نتایج گزارش، شاخص مقدار تولید محصولات یا ارائه خدمات و شاخص میزان سفارش های جدید مشتریان در مهرماه کاهش یافتهاند. شاخص موجودی مواد اولیه یا لوازم خریداری شده نیز همچنان پایینتر از مرز خنثی ۵۰ قرار دارد.
کمبود نهادهها، محدودیت واردات، تأخیر در تخصیص ارز و دشواری تأمین مواد اولیه از جمله عواملی هستند که به تداوم اختلال در زنجیره تأمین و محدودیت فعالیت بنگاهها منجر شدهاند.
در بخش تجارت و فروش نیز نشانههای انقباض همچنان مشهود است. شاخص میزان صادرات کالا و خدمات در محدوده انقباضی قرار دارد و شاخص میزان فروش کالا و خدمات نیز کاهش یافته است، وضعیتی که از استمرار ضعف تقاضا و جریان فروش در اقتصاد حکایت دارد.
تداوم فشارهای قیمتی بر بنگاهها
فشارهای قیمتی همچنان یکی از محورهای مهم نتایج شامخ مهرماه است. شاخص قیمت مواد اولیه یا لوازم خریداری شده در سطح بالایی قرار دارد و شاخص قیمت محصولات و خدمات نیز به ۷۵.۴ رسیده است، رقمی که از گسترش افزایش قیمت فروش در میان بنگاههای اقتصادی حکایت میکند.
این وضعیت در بخش صنعت نیز با شدت بیشتری مشاهده میشود. شاخص قیمت خرید مواد اولیه در صنایع به بالاترین مقدار خود طی هفت سال اخیر رسیده است. همزمانی این افزایش با کاهش سفارشهای جدید و فروش، فشار هزینهای بر بنگاههای صنعتی را تشدید کرده است.
تشدید رکود در بخش صنعت
شامخ بخش صنعت در مهرماه به ۴۵.۷ کاهش یافته است. این شاخص برای دوازدهمین ماه متوالی پایینتر از مرز خنثی ۵۰ قرار دارد و کاهش شاخصهای مقدار تولید محصولات، میزان سفارشهای جدید مشتریان و میزان فروش محصولات نیز از تضعیف فعالیتهای تولیدی و تجاری در این بخش حکایت میکند.
در کنار افت شاخصهای تولید و فروش، افزایش شاخص قیمت خرید مواد اولیه و ثبت بالاترین مقدار هفتساله آن، نشان دهنده تداوم فشار هزینهای بر صنایع است. به این ترتیب، بخش صنعت در مهرماه با انقباض در شاخصهای اصلی فعالیت و افزایش فشار ناشی از هزینه تأمین مواد اولیه روبهرو بوده است.
انتظارات فعالان اقتصادی همچنان در محدوده انقباضی
شاخص انتظارات میزان فعالیت اقتصادی در ماه آینده در کل اقتصاد کاهش یافته است. در بخش صنعت نیز شاخص انتظارات تولید در ماه آینده، با وجود افزایش نسبت به ماه قبل، در سطح ۴۷.۵ قرار دارد و همچنان پایینتر از مرز خنثی ۵۰ است.
بر این اساس، انتظارات فعالان اقتصادی در هر دو بخش اقتصاد و صنعت همچنان در محدوده انقباضی قرار دارد. گزارش شامخ تأکید میکند که پایان وضعیت رکود در اقتصاد ایران و بهبود چشمانداز فعالیت بنگاههای اقتصادی و صنعتی، مستلزم شناخت دقیقتر چالشها و موانع پیشروی آنها و تدوین راهکارهای متناسب برای رفع این موانع است.
منبع مرکز پژوهشهای اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران
تحریریه مارکتینگ نیوز