
بیستوششمین دوره جایزه بزرگ ساعتسازی ژنو با حضور چهرههای برجسته صنعت ساعت، مدیران برندهای بینالمللی و ساعتسازان مستقل برگزار شد شبی که در آن هنر، مهارت فنی و میراث ساعتسازی در کنار رقابت برندها، روایتهای شخصی سازندگان و بحث درباره آینده این صنعت قرار گرفت.
مقدمه؛ جایگاه GPHG در صنعت ساعتسازی
جایزه بزرگ ساعتسازی ژنو Grand Prix d’Horlogerie de Genève که از آن با عنوان «اسکار ساعتسازی» نیز یاد میشود، یکی از مهمترین (به تعبیری مهمترین) رویدادهای سالانه صنعت ساعت جهان است. این جایزه که نخستین دوره آن در سال ۲۰۰۱ برگزار شد، با هدف معرفی و تقدیر از دستاوردهای برجسته در هنر و صنعت ساعتسازی شکل گرفت و طی بیش از دو دهه به یکی از رویدادهای شناختهشده تقویم بینالمللی این صنعت تبدیل شده است.
اهمیت GPHG تنها به انتخاب ساعتهای برگزیده سال محدود نمیشود. این رویداد فرصتی برای گردهمایی سازندگان، مدیران برندها، طراحان، متخصصان، مجموعهداران و رسانههای تخصصی است؛ جامعهای که در شکلگیری و توسعه صنعت ساعتسازی نقش دارد.
بیستوششمین دوره این مراسم شامگاه شنبه ۷ نوامبر ۲۰۲۶ در ژنو برگزار شد. این دوره از نظر فرهنگی و نهادی نیز اهمیت ویژهای داشت. حضور مدیرکل یونسکو در مراسم، بار دیگر توجهها را به ساعتسازی بهعنوان بخشی از میراث فرهنگی و هنری ملت ها جلب کرد.
ساعتسازی تنها مجموعهای از فناوریها و سازوکارهای دقیق مکانیکی نیست، این صنعت حاصل انتقال دانش و مهارت میان نسلها، هنر طراحی و تزئین، تخصص استادکاران و پیوند میان سنت و نوآوری است. حضور عالیترین مقام اجرایی یونسکو در این مراسم را نیز میتوان در چارچوب توجه به همین ابعاد فرهنگی و میراثی ارزیابی کرد.
در این دوره، ۲۰ جایزه به سازندگان و برندهای مختلف اهدا شد. آکادمی GPHG با بیش از هزار عضو و هیئت داورانی متشکل از متخصصان بینالمللی به ریاست Wei Koh، مسئولیت فرایند انتخاب برندگان را بر عهده داشت.
شب برندگان؛ رقابت خلاقیت، مهارت و نوآوری
مراسم امسال با اجرای Stéphane Bern و Arianne Alcorta برگزار شد و مجموعهای از برندهای باسابقه، ساعتسازان مستقل و سازندگان نوآور را در کنار یکدیگر قرار داد.
مهمترین جایزه این شب، یعنی Aiguille d’Or Grand Prix، به Rexhep Rexhepi برای ساعت Chronograph Flyback رسید. این انتخاب، مهمترین اتفاق رقابتی مراسم بود و توجه بسیاری از رسانههای تخصصی ساعت را به خود جلب کرد.
در کنار جایزه اصلی، برندها و سازندگان مختلف در دستهبندیهای فنی، طراحی، هنری و مکانیکی مورد تقدیر قرار گرفتند.
لیست زیر، فهرستی از مهمترین رشته ها و برندگان امسال این رویداد است:
- Rexhep Rexhepi: جایزه Aiguille d’Or برای Chronograph Flyback
- Audemars Piguet: جایزه ساعت نمادین برای Royal Oak RD#5 و جایزه تقویم و نجوم برای 150 Heritage
- Patek Philippe: جایزه ویژه هیئت داوران برای نمایشگاه Watch Art
- Chopard: جایزه Time Only برای L.U.C 1860 و جایزه Jewellery برای Mystery Nut
- Ferdinand Berthoud: دو جایزه Tourbillon و Chronometry
- Blancpain: جایزه استثنای مکانیکی برای Grande Double Sonnerie
- Parmigiani Fleurier: جایزه کرونوگراف برای Tonda PF Chronographe Mystérieux
- Grand Seiko: جایزه ساعت ورزشی برای Spring Drive U.F.A. Ushio 300 Diver
- Louis Vuitton: جایزه صنایع دستی هنری برای Tambour Taiko Arty Automata
- Konstantin Chaykin: جایزه جسارت برای ThinKing Mystery
- Daniel Roth: جایزه Essential برای Extra Plat Rose Gold Skeleton
- Piaget: جایزه Gemset برای Swinging Pebble
در میان این نتایج، موفقیت Chopard و مجموعه ساعتسازی Ferdinand Berthoud قابل توجه بود. این دو مجموعه در مجموع چهار جایزه دریافت کردند و در چند بخش متفاوت از رقابت حضور موفقی داشتند.
Audemars Piguet نیز با دو جایزه، از جمله جایزه ساعت نمادین برای Royal Oak RD#5، یکی از برندهای موفق این دوره بود.
از سوی دیگر، انتخاب نمایشگاه Watch Art متعلق به Patek Philippe برای جایزه ویژه هیئت داوران، نشان داد که دامنه توجه GPHG تنها به محصولات ساعتسازی محدود نیست و پروژههای فرهنگی و معرفی میراث این صنعت نیز میتوانند مورد تقدیر قرار گیرند.
فهرست برندگان امسال، طیف متنوعی از رویکردهای طراحی، مهندسی، هنرهای دستی و خلاقیت را در صنعت ساعتسازی به نمایش گذاشت، از ساعتهای پیچیده مکانیکی تا آثار هنری و طراحیهای متفاوت ساعتسازان مستقل.

و اما ستاره مستقل مراسم؛ Rexhep Rexhepi و جایزه بزرگ ژنو
مهمترین اتفاق بیستوششمین دوره GPHG، انتخاب Rexhep Rexhepi بهعنوان برنده جایزه Aiguille d’Or برای ساعت Chronograph Flyback بود. انتخابی که بار دیگر جایگاه ساعتسازان مستقل را در صنعت ساعتسازی معاصر برجسته کرد.
Rexhep Rexhepi که بهعنوان یکی از چهرههای برجسته نسل جدید ساعتسازان مستقل شناخته میشود، در این اثر تلاش کرده است پیچیدگی فنی یک کرونوگراف فلایبک را با طراحی متعادل و ظاهری مینیمال ترکیب کند.
یکی از ویژگیهای شاخص این ساعت، استفاده از کالیبر کاملاً اختصاصی است که با بهرهگیری از چرخ ستونی و کلاچ افقی در ساختاری متقارن طراحی شده است. طراحی و اجرای این سازوکار از ابتدا تا مرحله نهایی ساخت، حاصل کار مجموعه مستقل Rexhepi است.
اهمیت این انتخاب تنها به ویژگیهای فنی ساعت محدود نمیشود. پیروزی Rexhepi در مهمترین بخش رقابت، فرصتی برای دیده شدن تلاش ساعتسازانی فراهم میکند که خارج از ساختار تولید انبوه و مجموعههای بزرگ ساعتسازی فعالیت میکنند و هویت حرفهای خود را بر تخصص، استقلال طراحی و کیفیت ساخت بنا کردهاند.
Rexhepi پس از دریافت جایزه در گفتوگو با Hodinkee، این ساعت را بازتابی از اشتیاق شخصی خود به ساعتسازی دانست و درباره هدف اولیه طراحی آن گفت: فقط میخواستم یک کرونوگراف بسازم؛ چیزی باریک که بتوانم آن را بپوشم.
او همچنین دریافت جایزه اصلی را فراتر از انتظار خود توصیف کرد و از آن بهعنوان تحقق یک رویای غیرمنتظره یاد کرد.
نکته جالب درباره نتیجه رقابت آن است که Chronograph Flyback با وجود دریافت جایزه اصلی، برنده جایزه دسته کرونوگراف نشد. بر اساس قواعد GPHG، ساعتی که جایزه Aiguille d’Or را دریافت میکند، نمیتواند همزمان جایزه دستهبندی خود را نیز به دست آورد. جایزه کرونوگراف این دوره به Parmigiani Fleurier برای Tonda PF Chronographe Mystérieux تعلق گرفت.
پیروزی Rexhepi را میتوان یکی از نمونههای برجسته حضور و اثرگذاری سازندگان مستقل در رقابت با برندهای بزرگ دانست، سازندگانی که با تکیه بر تخصص فردی، مهارت فنی و هویت طراحی مستقل، سهم قابل توجهی در شکلدهی به آینده ساعتسازی دارند.
موفقیت برندهای بزرگ؛ Chopard، Audemars Piguet و Patek Philippe
در کنار درخشش ساعتسازان مستقل، برندهای بزرگ نیز حضور موثری در این دوره داشتند. در میان آنها Chopard و مجموعه Ferdinand Berthoud از موفقترین نامهای مراسم بودند.
Chopard برای L.U.C 1860 در بخش Time Only و Mystery Nut در بخش Jewellery برنده شد. Ferdinand Berthoud نیز دو جایزه Tourbillon و Chronometry را دریافت کرد.
Karl-Friedrich Scheufele، مدیر ارشد Chopard و از چهرههای کلیدی Ferdinand Berthoud، هنگام دریافت جایزه L.U.C 1860 به سیامین سالگرد تأسیس کارخانه تولیدی این مجموعه در Fleurier اشاره کرد. این جایزه برای برند اهمیت ویژهای داشت چراکه همزمان با سه دهه فعالیت تولیدی این مجموعه به دست آمد.
Audemars Piguet نیز با دو جایزه از برندهای موفق مراسم بود. این شرکت برای Royal Oak RD#5 در بخش Iconic Watch و برای ساعت 150 Heritage در بخش Calendar and Astronomy تقدیر شد.
Ilaria Resta، مدیرعامل Audemars Piguet، هنگام دریافت جایزه 150 Heritage به چالش اصلی طراحی این ساعت اشاره کرد، بازگرداندن ساعت جیبی به دنیای امروز و ارائه محصولی پیچیده در قالبی قابل استفاده در زندگی معاصر.
او تأکید کرد که هدف برند صرفاً بازآفرینی یک اثر نوستالژیک نبوده، بلکه ساخت ساعتی بوده است که بتواند در زندگی روزمره نیز جایگاهی داشته باشد.
از سوی دیگر، جایزه ویژه هیئت داوران به Patek Philippe برای نمایشگاه Watch Art تعلق گرفت. این انتخاب اهمیت فعالیتهای فرهنگی و نمایشگاهی برندها را در کنار تولید محصولات برجسته نشان میدهد.
در واقع، GPHG در این بخش تنها یک ساعت را مورد ارزیابی قرار نداده، بلکه به پروژهای فرهنگی و تلاش یک برند برای معرفی تاریخ و هنر ساعتسازی نیز توجه کرده است.
Louis Vuitton نیز با ساعت Tambour Taiko Arty Automata جایزه صنایعدستی هنری را دریافت کرد. Jean Arnault، مدیر بخش ساعتهای Louis Vuitton، در توضیح این اثر از آن بهعنوان پروژهای خیلی جسورانه یاد کرد و به جزئیاتی مانند حرکت ظریف مژههای تعبیه شده روی صفحه ساعت اشاره داشت.
در بخش دیگری از مراسم، Parmigiani Fleurier با Tonda PF Chronographe Mystérieux جایزه کرونوگراف را به دست آورد. Guido Terreni، مدیرعامل این برند، ضمن قدردانی از تیم سازنده و Michel Parmigiani، بنیانگذار مجموعه، با لحنی طنزآمیز به ویژگی غیرمعمول این ساعت اشاره کرد؛ ساعتی که ظاهر یک مدل سهعقربهای ساده را دارد، اما با فعال شدن سازوکار کرونوگراف، عقربههای دیگری برای نمایش زمانسنجی ظاهر میشوند.
مجموع این نتایج نشان میدهد که در GPHG، رقابت تنها بر سر پیچیدگی مکانیکی یا زیبایی ظاهری یک ساعت نیست بلکه طیفی از توانمندیهای فنی، میراث برند، طراحی، صنایعدستی و فعالیتهای فرهنگی نیز مورد توجه قرار میگیرند.



پشت صحنه مراسم؛ از تشریفات باشکوه تا لحظات غیرمنتظره
یکی از جذابیتهای GPHG، تبدیل رقابت تخصصی ساعتسازی به یک رویداد فرهنگی و نمایشی بینالمللی است. مراسم امسال نیز با حضور چهره های شناختهشده، اجرای هنری، تشریفات اهدای جوایز و نمایش آثار منتخب، حالوهوایی نزدیک به مراسم بزرگ اهدای جوایز سینمایی اسکار داشت.
گزارش اختصاصی Allen Farmelo در Robb Report از فضای مراسم، جزئیات جالبی را روایت میکند. برنامه با اجرای یک قطعه فلوت آغاز شد که به شکلی غیرمنتظره به اجرای بیتباکس توسط یک نوجوان ۱۵ ساله تبدیل شد. در ادامه، مجریان مراسم با شوخیها و گفتوگوهای خود فضای شب را شکل دادند.
یکی از لحظات جالب مراسم به سخنرانی Ilaria Resta، مدیرعامل Audemars Piguet، مربوط میشد. او هنگام دریافت جایزه ساعت 150 Heritage در حال توضیح درباره پیچیدگیهای فنی این اثر بود که صدای زنگ یک ساعت تکرارکننده دقیقه، علامت پایان زمان سخنرانی را به صدا درآورد. این اتفاق با خنده و واکنش حاضران همراه شد و مجری مراسم نیز با شوخی از او خواست به مرحله تشکر پایانی برسد.
در بخش دیگری از مراسم، Guillaume Laidet از SpaceOne هنگام دریافت جایزه Challenge با اشاره طنزآمیز به اینکه تصور میکرد در صورت برنده شدن از قبل با او تماس گرفته میشود، از غافلگیری خود هنگام اعلام نام برندش گفت.
یکی دیگر از لحظات بهیادماندنی، اجرای قطعهای از بتهوون توسط Dana Zhang، نوازنده ۱۴ ساله بود. او پیش از اعلام جوایز پایانی، قطعه «طوفان» را اجرا کرد؛ اجرایی که به روایت Robb Report از لحظات تأثیرگذار شب بود.
همچنین در بخش نمایش نامزدها، قطع صدا هنگام معرفی دسته ساعتهای Gemset به لحظهای غیرمنتظره تبدیل شد. تصاویر ساعتها روی نمایشگرهای بزرگ ادامه پیدا کردند و مجری مراسم با اشاره به زیبایی آثار گفت که شاید بهتر باشد حاضران لحظهای صرفاً به تماشای آنها بپردازند.
در کنار این اتفاقات، یکی از اظهارات قابل توجه مراسم از سوی Enrico Barbasini، همبنیانگذار La Fabrique du Temps و استاد ساعتساز، مطرح شد.
او هنگام دریافت جایزه Essential برای ساعت Daniel Roth Extra Plat Rose Gold Skeleton، در سخنان خود از همکارانش در برند Zenith یاد کرد، همکارانی که به گفته او با احتمال تعدیل نیرو و شرایط دشوار شغلی روبهرو بودند.
این اظهارنظر در میان سخنرانیهای معمول دریافت جایزه، توجهبرانگیز بود؛ چراکه یکی از چهرههای شناختهشده صنعت ساعتسازی از فرصت حضور روی صحنه یک مراسم بینالمللی برای یادآوری وضعیت همکاران خود در بخشی دیگر از همین صنعت استفاده کرد.
این جزئیات نشان میدهد جذابیت مراسم تنها در اعلام نام برندگان خلاصه نمیشود، اتفاقات پیشبینینشده، واکنشهای حاضران، روایتهای شخصی و لحظات انسانی نیز بخشی از هویت چنین رویدادهایی هستند.

تغییرات و داوری امسال؛ GPHG به دنبال چه تحولاتی بود
بیستوششمین دوره GPHG در شرایطی برگزار شد که برگزارکنندگان تغییراتی را در ساختار داوری، دستهبندی جوایز و شیوه برگزاری مراسم دنبال میکردند.
یکی از مهمترین تغییرات، انتخاب Wei Koh، بنیانگذار مجلات Revolution و The Rake، بهعنوان رئیس هیئت داوران بود. او جایگزین Nicholas Foulkes شد و ریاست هیئتی متشکل از متخصصان، مجموعهداران، روزنامهنگاران و فعالان صنعت ساعت را بر عهده گرفت.
در کنار این تغییر، کوچکتر شدن هیئت داوری با هدف فراهم کردن فرصت بیشتر برای بحث و مشارکت اعضا مطرح شد. تلاش برای انگلیسیزبانتر شدن مراسم نیز بخشی از برنامه بینالمللیتر کردن GPHG بود.
از سوی دیگر، دستهبندیهای سنتی ساعتهای مردانه و زنانه کنار گذاشته شدند و دستههایی مانند Gemset و Essential به ساختار جوایز اضافه شدند. این تغییر را میتوان تلاشی برای فاصله گرفتن از تقسیمبندی جنسیتی و توجه بیشتر به ویژگیهای طراحی و ساخت ساعتها دانست.
توضیحاتی درباره سازوکار رقابت و محدودیتهای مشارکت در مراسم امسال
پرسش دیگر به اعتبار و دامنه رقابت مربوط میشود.
در گفتوگویی که Raymond Loretan، رئیس بنیاد GPHG، با رسانه Luxetrope انجام داده، اطلاعات جالبی درباره ابعاد رقابت سال ۲۰۲۶ ارائه شده است.
به گفته او، در این دوره ۱۹۴ برند با مجموع ۳۲۰ ساعت در ۱۴ دستهبندی در مراحل ثبتنام و رقابت شرکت کردند. آکادمی GPHG نیز که بیش از هزار عضو دارد، در فرایند انتخاب آثار نقش دارد و هیئت داوران در مرحله نهایی ساعتها را به صورت فیزیکی بررسی و درباره آنها تصمیمگیری میکند.
Loretan در توضیح سازوکار داوری، بر ترکیب دو دیدگاه تأکید کرده است. از یک سو، نگاه گسترده و بینالمللی اعضای آکادمی و از سوی دیگر، بررسی نزدیک و تخصصی آثار توسط هیئت داوران.
با این حال، باید توجه داشت که GPHG رقابتی فراگیر برای تمام محصولات و برندهای صنعت ساعتسازی نیست. مشارکت برندها و ثبت آثار در این رقابت تابع قواعد و شرایط مشخصی است و همه ساعتهای شاخص بازار لزوماً در آن حضور ندارند.
رسانه CNA Luxury نیز در بررسی سازوکار GPHG به هزینههای ثبت ساعت و مراحل مشارکت اشاره کرده است. بر اساس این گزارش، برندها برای ثبت اولیه هر ساعت باید ۸۰۰ فرانک سوئیس پرداخت کنند و در صورت راهیابی به مرحله نامزدی، هزینه دیگری بابت معرفی و تبلیغات اثر در نظر گرفته میشود.
این موضوع در کنار عدم حضور برخی برندهای بزرگ در رقابت محصولات، نشان میدهد نتایج GPHG را باید در چارچوب آثار ثبتشده و قواعد همان دوره ارزیابی کرد.
البته این موضوع را در تمام رشته ها شاهد هستیم که انتخاب یک هیئت ژوری و یا حتی اعضای چند هزارنفره آکادمی هم ( دقیقا مثل جایزه اسکار) لزوما به عنوان قطعی ترین لیست بهترین های یک حوزه نیستند و در اینجا هم نمی توانیم مثلا در رشته کورنوگراف یا ساعت های جواهرنشان، انتخاب این رویداد را بهترین ساعت تولید شده در جهان بدانیم.
در مجموع، تغییرات ساختاری این دوره، از ریاست جدید هیئت داوران تا اصلاح دستهبندیها و تلاش برای بینالمللیتر شدن مراسم، نشاندهنده تمایل برگزارکنندگان به توسعه جایگاه جهانی GPHG است.

و در پایان، GPHG و تصویری از آینده ساعتسازی
بیستوششمین دوره جایزه بزرگ ساعتسازی ژنو، تصویری چندوجهی از صنعت ساعتسازی معاصر ارائه کرد. صنعتی که در آن میراث و سنتهای چندصدساله، مهندسی دقیق، خلاقیت هنری و رقابت تجاری در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند.
پیروزی Rexhep Rexhepi در مهمترین بخش رقابت، اهمیت ساعتسازان مستقل را یادآوری کرد؛ در حالی که موفقیت مجموعههایی مانند Chopard و Audemars Piguet نشان داد برندهای بزرگ همچنان نقش تعیینکنندهای در توسعه و نمایش توانمندیهای این صنعت دارند.
از سوی دیگر، تقدیر از پروژه فرهنگی Patek Philippe، آثار هنری Louis Vuitton و ساعتهای پیچیده Blancpain و Ferdinand Berthoud نشان میدهد که دامنه ارزشگذاری در این رویداد از تولید یک محصول دقیق فراتر رفته و جنبههای فرهنگی، هنری و میراثی ساعتسازی را نیز در بر میگیرد.
حضور مدیرکل یونسکو نیز یادآور این نکته بود که ساعتسازی تنها یک فعالیت صنعتی یا تجاری نیست بلکه مجموعهای از دانش، مهارت، هنر و سنتهای حرفهای است که در طول نسلها شکل گرفته و توسعه یافته است.
تغییرات ساختاری GPHG و تلاش برای گسترش مخاطبان بینالمللی نیز نشان میدهد برگزارکنندگان به دنبال تقویت جایگاه این رویداد در صنعت جهانی ساعت هستند؛ هرچند انتقادهای مطرحشده درباره کیفیت اجرا، شیوه داوری و محدودیت مشارکت برندها نشان میدهد مسیر توسعه این جایزه همچنان با پرسشهایی همراه است.
در نهایت، اهمیت GPHG را باید در توانایی آن برای گردهم آوردن بخشهای مختلف صنعت ساعتسازی و ایجاد بستری برای نمایش دستاوردهای فنی، هنری و خلاقانه این حوزه جستوجو کرد؛ رویدادی که با وجود اختلافنظرها درباره انتخابها و شیوه برگزاری، همچنان یکی از مهمترین صحنههای معرفی و رقابت در دنیای ساعتسازی به شمار میرود.
برای خواندن گزارش اولیه این مراسم و فهرست کامل برندگان رویداد امسال در مارکتینگ نیوز به مطلب شب درخشش همزمان برندها و ساعتسازان مستقل رجوع کنید.
منابع گزارش
GPHG ⁄ Hodinkee ⁄ CNA Luxury ⁄ Luxetrope