
بازار سهام آمریکا در روز پنجشنبه پنجم نوامبر ۲۰۲۶، یکی از سنگینترین روزهای معاملاتی خود در بیش از یک سال گذشته را تجربه کرد. موج تازه فروش سهام شرکتهای فناوری، بهویژه تولیدکنندگان تراشه و شرکتهای مرتبط با زیرساخت هوش مصنوعی، شاخص Nasdaq را بیش از ۵.۵ درصد پایین کشید و شاخص نیمهرساناها را با افتی بیش از ۱۲ درصد مواجه کرد. نگرانی از کند شدن توسعه مراکز داده، افزایش فشارهای نظارتی پس از انتخابات میان دورهای آمریکا و تردید درباره تناسب هزینههای سنگین هوش مصنوعی با بازده اقتصادی آن، از مهمترین عوامل این موج فروش بودند. اگرچه بازار در معاملات جمعه بخشی از زیان خود را جبران کرد، اما افت هفتگی شاخصهای اصلی نشان داد که سرمایهگذاران هنوز درباره مسیر بعدی سهام فناوری به جمعبندی نرسیدهاند.
پنجشنبه سیاه فناوری در والاستریت
در معاملات روز پنجشنبه، شاخص نزدک کامپوزیت با افت ۵.۵۲ درصدی به ۲۴ هزار و ۳۱۵ واحد رسید. شاخص S&P 500 نیز ۴.۳۶ درصد کاهش یافت و در سطح ۷ هزار و ۳۵۳ واحد بسته شد. داوجونز هم با افت ۳.۴۴ درصدی، بیش از هزار و ۸۰۰ واحد از ارزش خود را از دست داد.
شدت ریزش در صنعت نیمهرساناها بیشتر بود. شاخص Philadelphia Semiconductor یا SOX در این روز ۱۲.۲ درصد افت کرد؛ کاهشی که از سنگینترین ریزشهای این شاخص در سالهای اخیر به شمار میرود.
در میان شرکتهای بزرگ فناوری، سهام AMD حدود ۱۷.۳ درصد و انویدیا ۹.۳ درصد کاهش یافت. کوالکام نیز پس از انتشار عملکردی پایینتر از انتظارات بازار در بخش فروش تراشههای موبایل، با افت حدود ۹.۵ درصدی مواجه شد.
موج فروش به شرکتهای فعال در زنجیره زیرساخت هوش مصنوعی نیز محدود نماند. سهام CoreWeave، ارائهدهنده خدمات رایانش ابری مبتنی بر پردازندههای هوش مصنوعی، ۹.۸ درصد و سهام GE Vernova، فعال در حوزه تجهیزات و زیرساخت انرژی، ۷.۵ درصد افت کرد.
بر اساس گزارش آسوشیتدپرس، شاخص نزدک در پایان این روز حدود ۱۱.۹ درصد پایینتر از رکورد تاریخی خود در ماه اکتبر قرار گرفت؛ سطحی که آن را وارد محدوده اصلاح بازار یا Correction کرد. این اتفاق نشان میدهد فشار فروش دیگر صرفاً به نوسانات روزانه چند سهم محدود نیست و بخش قابلتوجهی از ارزش بازار فناوری را تحت تأثیر قرار داده است.
سرمایهگذاران دوباره از سهام هوش مصنوعی فاصله گرفتند
ریزش پنجشنبه را نمیتوان تنها به یک عامل نسبت داد. مجموعهای از نگرانیهای اقتصادی، سیاسی و صنعتی در شکلگیری این موج فروش نقش داشتند، نگرانیهایی که در هفتههای گذشته نیز نشانههای آن در بازار دیده میشد.
یکی از مهمترین محرکهای تازه، نتایج انتخابات میان دورهای آمریکا و افزایش احتمال نظارت سختگیرانهتر بر توسعه زیرساختهای هوش مصنوعی بود. پیروزی گسترده دموکراتها در انتخابات، نگرانیهایی را درباره تغییر سیاستهای مرتبط با ساخت مراکز داده و محدودیتهای احتمالی در این حوزه ایجاد کرد.
این نگرانی بهویژه از آن جهت اهمیت دارد که توسعه مراکز داده با چالشهایی فراتر از سرمایهگذاری مالی روبهروست. مصرف بالای برق و آب، فشار بر شبکههای انرژی و مخالفت جوامع محلی با احداث این تأسیسات، در برخی مناطق آمریکا به موضوعی سیاسی و اجتماعی تبدیل شده است. همچنین شماری از ابتکارهای محلی و ایالتی میتوانند روند صدور مجوز و ساخت مراکز داده را با محدودیتهایی مواجه کنند.
اهمیت این موضوع برای بازار سهام در زنجیره وابستگی صنعت هوش مصنوعی نهفته است. کند شدن توسعه مراکز داده میتواند به معنای کاهش یا به تعویق افتادن تقاضا برای تراشههای پیشرفته، تجهیزات شبکه، زیرساخت انرژی و خدمات رایانش ابری باشد؛ حوزههایی که طی سالهای اخیر بخش مهمی از انتظارات رشد شرکتهای فناوری بر پایه آنها شکل گرفته است.
عامل دیگر، عملکرد ضعیف تر از انتظار برخی شرکتهای فعال در صنعت تراشه بود. گزارش کوالکام درباره فروش تراشههای موبایل، از جمله عواملی بود که بار دیگر توجه سرمایهگذاران را به اهمیت عملکرد واقعی کسبوکارها در کنار انتظارات بلندمدت بازار جلب کرد. در چنین شرایطی، حتی شرکتهایی که از روند رشد هوش مصنوعی منتفع میشوند، در برابر ضعف عملکرد عملیاتی یا تغییر انتظارات سرمایهگذاران آسیبپذیر هستند.
هزینههای سنگین هوش مصنوعی؛ پرسش اصلی درباره بازده سرمایهگذاری
در پس نوسانات اخیر بازار، پرسشی اساسیتر قرار دارد: آیا درآمد و سود حاصل از توسعه هوش مصنوعی میتواند هزینههای عظیم سرمایهگذاری در این صنعت را توجیه کند؟
شرکتهای بزرگ فناوری طی سالهای اخیر سرمایهگذاری گستردهای در ساخت مراکز داده، خرید تراشههای پیشرفته و توسعه زیرساختهای محاسباتی انجام دادهاند. این سرمایهگذاریها انتظارات بسیار بالایی درباره رشد درآمدهای آینده ایجاد کرده و در افزایش ارزش سهام شرکتهای فعال در این حوزه نقش داشتهاند.
با این حال، افزایش هزینههای تأمین مالی، نرخهای بالای استقراض و کاهش جریان نقد آزاد برخی شرکتهای بزرگ فناوری، نگرانیها درباره تداوم این روند را تشدید کرده است. تأمین مالی پروژههای جدید از طریق انتشار اوراق بدهی یا سهام نیز میتواند بر ساختار مالی شرکتها و ارزشگذاری آنها فشار وارد کند.
در گزارش رویترز درباره موج اخیر فروش سهام فناوری، شماری از تحلیلگران به همین تغییر نگاه سرمایهگذاران اشاره کردهاند. به اعتقاد آنها، بازار در حال بازنگری در انتظاراتی است که بخش مهمی از آنها بر رشد سریع و مستمر سرمایهگذاری در زیرساخت هوش مصنوعی استوار بود.
به بیان دیگر، صرف حضور در زنجیره ارزش هوش مصنوعی دیگر برای توجیه ارزشگذاری بالای یک شرکت کافی نیست. سرمایهگذاران بیش از گذشته به جریان نقدی، توانایی تبدیل سرمایهگذاری به درآمد و سودآوری واقعی کسبوکارها توجه میکنند.
بازگشت نسبی بازار در جمعه؛ آیا موج فروش به پایان رسیده است؟
پس از افت سنگین پنجشنبه، بازار سهام آمریکا در معاملات جمعه ۶ نوامبر بخشی از زیان خود را جبران کرد. نزدک با رشد حدود ۱.۱ درصدی و S&P 500 با افزایش ۰.۳ درصدی به کار خود پایان دادند. داوجونز اما همچنان ۰.۵ درصد کاهش داشت.
سهام برخی از شرکتهای بزرگ فناوری و تولیدکنندگان تراشه نیز در معاملات جمعه بهبود یافت. انویدیا و AMD از جمله شرکتهایی بودند که پس از افت شدید روز قبل، بخشی از ارزش ازدسترفته خود را بازیابی کردند.
با این حال، بازگشت یکروزه بازار نتوانست تصویر هفتگی را تغییر دهد. نزدک در مجموع هفته ۳.۴ درصد، S&P 500 حدود ۲.۷ درصد و داوجونز ۰.۹ درصد کاهش یافتند. نزدک به این ترتیب چهارمین هفته متوالی افت خود را ثبت کرد.
این بازگشت نسبی را نمیتوان بهتنهایی نشانه پایان فشار فروش در صنعت فناوری دانست. همانطور که گزارش رویترز از معاملات جمعه نیز نشان میدهد، سرمایهگذاران همچنان در حال ارزیابی پیامدهای تحولات سیاسی، اقتصادی و صنعتی بر مسیر توسعه هوش مصنوعی هستند.
هوش مصنوعی همچنان موتور رشد است؛ اما انتظارات بازار در حال تغییر است
آنچه در روزهای اخیر در والاستریت اتفاق افتاد، لزوماً به معنای پایان رونق هوش مصنوعی یا توقف سرمایهگذاری در این صنعت نیست. هوش مصنوعی همچنان یکی از مهمترین حوزههای سرمایهگذاری و توسعه فناوری در جهان به شمار میرود و شرکتهای بزرگ نیز برنامههای خود را در این زمینه دنبال میکنند.
اما بازار سرمایه در حال عبور از مرحلهای است که در آن، انتظارات رشد و چشمانداز توسعه فناوری نقش پررنگی در ارزشگذاری شرکتها داشت. اکنون پرسش درباره سرعت توسعه این صنعت، هزینه تحقق آن و مهمتر از همه، بازده اقتصادی سرمایهگذاریها اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
از این منظر، سقوط دوباره سهام فناوری را باید نشانهای از افزایش حساسیت سرمایهگذاران نسبت به فاصله میان وعدههای اقتصادی هوش مصنوعی و نتایج مالی قابلاندازهگیری آن دانست. فاصلهای که هرچه طولانیتر شود، میتواند فشار بیشتری بر ارزشگذاری شرکتهایی وارد کند که بخش مهمی از رشد بازار سرمایه در سالهای اخیر به آنها وابسته بوده است.
هالووین والاستریت شاید در تقویم به پایان رسیده باشد، اما برای سهام فناوری، سایه تردیدها درباره آینده هوش مصنوعی همچنان باقی است.
منابع Associated Press / Reuters
گردآوری و تنظیم تحریریه مارکتینگ نیوز